Overbelasting in dierenhulporganisaties

Werken met dieren in nood vraagt veel van mensen. Medewerkers, vrijwilligers en bestuurders van dierenhulporganisaties zien dagelijks leed dat de buitenwereld niet ziet, en staan vaak jarenlang aan zonder pauze. Dat heeft een prijs: compassiemoeheid, overbelasting en soms uitval. Op deze pagina vind je uitleg, herkenningspunten en praktische hulpmiddelen om er in je eigen organisatie mee aan de slag te gaan.

Wat is compassiemoeheid?

Compassiemoeheid is wat er gebeurt als medeleven te lang wordt aangesproken zonder herstel. De term komt uit de zorg en de hulpverlening. Wie dag in dag uit met lijden werkt, merkt dat inlevingsvermogen geen onuitputtelijke bron is: het raakt op. Signalen zijn slecht slapen, prikkelbaarheid of juist vlakheid, cynisme, niets meer voelen bij binnenkomend leed, en steeds meer beloven terwijl er steeds minder wordt afgemaakt. In dierenhulporganisaties komt daar een extra laag bij: beslissingen over euthanasie, verwaarlozing en mishandeling zien, en meldingen die maar blijven binnenkomen.

Soms is één gebeurtenis genoeg

Naast de sluipende vorm bestaat de acute: een schokkende gebeurtenis tijdens een rit of dienst die te groot is om zomaar te verwerken. Politie, brandweer en ambulancezorg hebben daar opvangteams en nazorgprotocollen voor. In de dierenhulp is daar meestal niets voor geregeld, terwijl medewerkers en vrijwilligers soms hetzelfde soort dingen zien. Wat je als organisatie in elk geval kunt doen: laat niemand na zo'n dienst alleen naar huis gaan, praat er dezelfde dag nog over na, en kom er na een paar dagen op terug.

Stoppen of doorgaan?

Soms is de eerlijkste vraag niet hoe je het volhoudt, maar of je door moet gaan. Er bestaat geen formule voor dat besluit, maar er bestaan wel goede en slechte redenen, en een goed moment: als het goed gaat, niet midden in een crisis. De gespreksleidraad helpt je dat gesprek te voeren, eerst met jezelf en daarna met je bestuur.

Downloads

Deze hulpmiddelen kun je gratis downloaden en direct in je organisatie gebruiken:

• zelfcheck overbelasting (pdf): twaalf stellingen voor bestuurders, medewerkers en vrijwilligers die willen weten hoe ze er zelf voor staan;
• signalenlijst compassiemoeheid (pdf): herken de signalen bij jezelf en bij anderen, als afvinklijst;
• handreiking na een schokkende gebeurtenis (Word): leg op één A4 vast wat jullie doen als het gebeurt, met de namen en nummers van jullie eigen mensen;
• checklist uitval van een sleutelpersoon (pdf): van wachtwoorden tot verzuimafspraken, geregeld in één middag;
• gespreksleidraad stoppen of doorgaan (Word): voor het eerlijke gesprek met jezelf, en daarna met je bestuur.

Meer lezen over besturen?

Deze informatie hoort bij het boek Van hok naar bestuurstafel, een praktische gids voor het besturen van dierenhulporganisaties. Voor dit boek sprak Willeke van den Heuvel bestuurders, directeuren en beheerders van dierenasielen, dierenambulances en (wild)opvangcentra over hun bestuurdersreis. Praktisch, herkenbaar en met een knipoog. Want een sterk bestuur is een stevige organisatie is beter welzijn voor dieren.
Meer informatie over dit boek: willeke.nl/boek